بیشتر بدانیم

متن باز یا منبع باز (Open Source) چیست؟

متن باز یا منبع باز (Open Source) یکی از لغاتی هست که زیاد با آن برخورد می کنیم، حالا بیاین با هم بررسی کنیم که ببینیم در استفاده از برنامه ها و نرم افزارهای مختلف به چه معنی است.

لغت Open Source به طور کلی به چیزی مرتبط میشه که همه بتونن اون رو تغییر بدهند و به اشتراک بگذارند چراکه طراحی آن برای عموم امکان پذیر است.

این اصطلاح در زمینه توسعه نرم افزار، برای تعیین کردن رویکرد خاصی در ایجاد کردن برنامه های رایانه ای ایجاد شده است. هرچند امروزه این اصطلاح بازه ی گسترده تری رو شامل می شود.

نرم افزار متن باز یا منبع باز (Open Source) به چه معنی است؟

یک نرم افزار متن باز (Open Source) نرم افزاری است که هر کاربری می تواند کدهای اون رو (Source Code) بررسی کند، تغییر بدهد و یا تقویت کند.

  • Source Code قسمتی از یک نرم افزار می باشد که حتی بیشتر کاربرهای کامپیوتر آنرا نمیبینند. یک کدی هستش که برنامه نویس های کامپیوتر می توانند به کمک آن کارکرد یک قسمت از برنامه و یا اپلیکیشنی رو دست کاری کنند و کارکرد آن را تعیین کنند.

برنامه نویس هایی که به کدهای برنامه ی کامپیوتر دسترسی دارند، می توانند برنامه ها رو با اضافه کردن امکانات و یا درست کردن بخش های مختلف  بهبود ببخشند و کار بخش های مختلفش رو درست کنند.

تفاوت بین برنامه های متن باز یا منبع باز (Open Source) و سایر برنامه ها

بعضی از برنامه ها یک سری کدها دارند که فقط تیم، گروه و یا شرکتی که آنها را درست کرده (و کنترل انحصاری آنرا در اختیار دارند) می توانند آنهارا تغییر دهند. به این برنامه ها معمولا “اختصاصی” و یا “Closed Source” می گویند.

در این برنامه ها فقط نویسنده های اصلی می توانند آنرا به طور قانونی کپی کنند، بررسی کنند و آنها را تغییر دهند.

همین طور برای استفاده از این برنامه ها، کاربرها باید حتماً یک توافقنامه (License) در زمان اولین استفاده از برنامه تایید و امضا کنند که هیچ کار و یا تغییری که نویسنده برنامه اجازه نداده است انجام نمی دهند.  Microsoft Office و Adobe Photoshop از جمله این برنامه ها هستند.

ولی برنامه های متن باز یا منبع باز متفاوت هستند. طراح و نویسنده این برنامه ها Source Code ها رو در اختیار همه قرار می دهند که آنها را ببینند، کپی کنند، تغییر دهند و یا به اشتراک بگذارنند.

برای استفاده از این برنامه ها نیز کاربران باید یک License رو امضا و قبول کنند، ولی فرق  license برنامه های متن باز (Open Source) با سایر برنامه ها خیلی زیاد است.

License برنامه های متن باز به این صورت هستش که بر نحوه استفاده، مطالعه، اصلاح و گسترش دادن برنامه ها توسط کاربر تاثیر میگذاره.

به طور کلی License برنامه های متن باز به شما اختیار کامل رو میده تا از برنامه ها به هر منظوری که دوست دارید استفاده کنید.

برخی از License  های برنامه های متن باز (که به Copyleft Licenses نیز معروف هستند) با کاربر شرط می کند که در صورتی که یک برنامه اصلاح شده ی متن باز را انتشار می دهد، باید کد اصلی برنامه هم همراهش قید کند.

علاوه بر این، برخی از License  های برنامه های متن باز (Open Source) قید می کنند که هرکسی برنامه ای رو تغییر داده و یا به اشتراک بگذارد، باید کد های اصلی آنرا نیز بدون اینکه هزینه ای دریافت کند در اختیارشان قرار دهد.

در طراحی نیز در برنامه های متن باز، لایسنس آنها اجازه اشتراک گذاری و همکاری رو به کاربر می دهد، به این منظور که همه می توانند در آن تغییرات ایجاد کنند و خود آنها از این تغییرات در پروژه های خود جای می دهند.

اونها به همه برنامه نویس های کامپیوتر این امکان رو می دهند و آنها راتشویق به این می کنند که در هر زمان که دلشان خواست به این برنامه ها دسترسی داشته باشند و بتوانند آنها را نگاه کنند و تغییر دهند.

آیا متن باز یا منبع باز (Open Source) بودن برنامه ها فقط برای برنامه نویس های کامپیوتر مهم است؟

خب سوالی که ممکن است برای خیلی از ما ها پیش بیاد اینه که متن باز یا منبع باز (Open Source) بودن برنامه ها اصلا مربوط به ما میشه؟ یا اینکه اصلا برای ما فایده ای داره یا فقط مختص برنامه نویس ها هستش

در جواب این سوال باید گفت که این ویژگی هم برای برنامه نویس ها و هم برای بقیه مفید هستش و مزیت های زیادی داره.

چون اکثر برنامه هایی که از ابتدا ساخته شده به صورت متن باز یا منبع باز هستند. به طور کلی امروزه هر کسی که از اینترنت داره استفاده میکند، از مزیت های برنامه های Open Source بهره میبرد.

به طور مثال هر زمانی که شما صفحه وبسایتی رو نگاه می کنید، ایمیل چک می کنید، با دوستان خود چت می کنید، به صورت آنلاین موزیک گوش می دهید و یا آنلاین بازی می کنید؛ کامپیوتر، موبایل و یا کنسول بازی شما به یک شبکه جهانی از کامپیوترها که از برنامه های متن باز (Open Source) برای انتقال اطلاعات به دستگاه های شما استفاده می کند، وصل شده است و در حقیقت شما دارین از این ویژگی بهره می برید.

کامپیوترهایی که این کارهای مهم رو انجام می دهند، معمولاً در نقاط دوردستی قرار گرفته اند که شما نمیتوانید آنها رو ببینید و یا به طور فیزیکی بهشون دسترسی داشته باشید، به همین دلیل بعضی از کاربرها به این کامپیوتر ها،  Remote Computersمی گویند.

دلایل علاقه کاربران به استفاده ازبرنامه های متن باز (Open Source)

دلایل متعددی برای این علاقه وجود داره که ما در اینجا به بررسی چند مورد پرداخته ایم:

کنترل داشتن به برنامه

اکثر ما ها به این دلیل برنامه های متن باز یا منبع باز رو دوست داریم و آن را ترجیح می دهیم، چراکه کنترل بیشتری نسبت به این برنامه ها داریم. حالا منظورمون از این حرف چیه؛ به طور ساده تر در این برنامه ها می توانیم  کد رو امتحان کنیم و مطئن بشیم که دقیقا همون کاری که ما میخوایم رو داره انجام میده و خلاف آن عمل نمی کند و همین طور می تونیم بخشی که مطابق میل ما نیست را عوض کنیم.

همچنین افراد معمولی و کسانی که برنامه نویس نیستند نیز از برنامه های متن باز فایده های زیادی می برند چراکه آنها می توانند این برنامه ها را به هر منظوری که خودشون علاقه دارند و به کارشون میاد استفاده کنند، نه فقط به طریقی که یک شخص دیگه تعیین کرده.

از نظر امکان آموزشی

یه سری از کابرها برنامه های متن باز (Open Source) رو به این دلیل دوست دارند چون به اونها کمک می کند که برنامه نویس های بهتری بشوند.

به این دلیل که کدها این برنامه های کاملا در دسترس همه هستش، دانش آموزان به راحتی می توانند در حین یادگیری آنهارا مطالعه کنند و برنامه های بهتری درست کنند.

دانش آموزان همچنین می توانند با توسعه مهارت های خود، کار خود را با دیگران به اشتراک بگذارند و از نظرها و انتقادهای آنها استفاده کنند.

یه کارایی خیلی خوبی که این برنامه های دارند این هستش که وقتی شما در حین استفاده از برنامه به مشکلی بر میخورید و یا اشتباهی می کنید، می توانید آنرا به اشتراک بگذارید تا از اشتباه آنها جلوگیری بشود.

Moodle یک برنامه متن باز یا منبع باز (Open Source) هستش که به عنوان یکی از بهترین سیستم های مدیریت یادگیری به کار می رود و از محبوبیت بسیار بالایی در میان مراکز آموزشی، دانش آموزان و مربیان برخوردار است. تیم میزبان سنتر به عنوان یکی از برترین ارائه دهنده های سرویس Moodle، می تواند به شما کمک کند. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید با تیم پشتیبانی ما در تماس باشید.

امنیت

بعضی از کاربرها استفاده از برنامه های متن باز (Open Source) را ترجیح می دهند، چراکه از نظر آنها این برنامه ها نسبت به سایر برنامه ها امنیت بیشتری دارد.

اگر بیشتر این نظریه رو بررسی کنیم منظور اینه که به دلیل ویژگی هایی که این برنامه ها دارند، هر کسی می تواند آنها رو بررسی کند، ببیند، تغییر دهد و عیب یابی کند و خطاها و مشکلاتی که داشته باشد را درست کند.

همچنین به این دلیل که برنامه نویس ها می توانند به راحتی و بدون اینکه از سازنده اصلی برنامه اجازه بگیرند به بخش های مختلف این برنامه های متن باز یا منبع باز (Open Source) دستررسی داشته باشند و روی  بخش های مختلف آن کار کنند، می توانند خیلی سریع تر از سایر برنامه های آنها را به روز رسانی کنند و مشکلات آنها را برطرف کنند.

ثبات و پایداری

خیلی از کاربرها ترجیح می دهند که از برنامه های متن باز یا منبع باز (Open Source) برای پروژه های بلند مدت خودشون استفاده کنند. چراکه برنامه نویسان به طور کامل Source Code ها را انتشار می دهند و در اختیار همه ی کاربرها قرار می دهند، به همین منظور کاربرها خیالشان راحت است و از این برنامه های برای کارهای مهم خود استفاده می کنند، چون مطمئن هستند که کارهاشون از بین نمیره و یا اینکه به دلیل عدم فعالیت یک سازنده کارهاشون متوقف نمی شود.

انجمن و ارتباط داشتن

برنامه های متن باز عموماً یک انجمن و محلی برای گفت و گو و تبادل نظر دارند، هرچند که این آیتم مختص برنامه های Open Source نیست و خیلی از برنامه های معروف از قابلیت چت کردن و ارتباط داشتن استفاده می کنند.

ولی در برنامه های Open Source این عمل متفاوت است، به این منظور که فقط یک انجمن و یا گفت و گوی هواداران نیست که مختص کسایی باشه که برای کاربر ویژه بودن هزینه کردند، بلکه گروهی از کاربران هستند که برنامه ای که دوست دارند را تولید، آزمایش و استفاده می کنند و آنرا گسترش می دهند به گونه ای که تاثیر زیادی رون آن می گذارند.

Wordpress معروف ترین و کاربردی ترین سیستم مدیریت محتوا هستش، این نرم افزار یک نرم افزار متن باز یا منبع باز (Open Source) است که تمام ویژگی هایی که یک نرم افزار منبع باز باید داشته باشد را دارا می باشد. شما میتوانید به کمک این نرم افزار سایت دلخواه خودتون را درست کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به بخش های “سیستم مدیریت محتوا چیست ؟” و “انواع سیستم مدیریت محتوا” مراجعه کنید.

آیا متن باز یا منبع باز (Open Source) بودن به معنی رایگان بودن آن است؟

یک برداشت اشتباه رایج این است که خیلی ها فکر می کنند منظور از متن باز (Open Source) بودن برنامه، رایگان بودن آن است و شما نیازی به پرداخت هزینه ای ندارین، در صورتی که این فکر اشتباه است و این ویژگی به مسائل مالی آن ارتباط ندارد.

برنامه نویس های این برنامه های می توانند در مقابل نرم افزاری که درست کرده اند و خدماتی که می دهند هزینه ای دریافت کنند.

ولی در بیشتر موارد چون License برنامه های متن باز از برنامه نویسان میخواد که کدها رو هم در اختیار خریدار قرار دهند، بسیاری از برنامه نویس ها به این نتیجه رسیدند که به جای پول گرفتن در ازای خود برنامه، برای خدمات و پشتیبانی که ارائه می دهند پول دریافت کنند.

اینطوری نرم افزار آنها رایگان می ماند و آنها در قبال کمک به نصب، استفاده و عیب یابی آن پول دریافت می کنند.

  • هر چند که خیلی از برنامه های متن باز (Open Source) رایگان هستند ولی توانایی و حرفه ی کار با آنها و برنامه نویسی و عیب یابی آنها می تواند خیلی ارزشمند باشه، چراکه خیلی از کمپانی ها افراد حرفه ای در این زمینه ها را استخدام می کنند تا روی نرم افزار آنها کار کنند.

Open Source فراتر از نرم افزار

ما در تیم میزان سنتر معتقدیم که متن باز (Open Source) بودن فقط محدود و متعلق به نرم افزار نباید باشد، یعنی فقط به هدف گسترش و پیشرفت در نرم افزارها نباید باشه بلکه باید آنرا یک نگرش بدانیم.

این عبارت در زندگی می تواند به معنی نزدیک شدن تمام جنبه های زندگی به ابراز تمایل برای به اشتراک گذاشتن وهمکاری با دیگران باشد، به طوری که دیگران نیز بتوانند تماشا کنند و به آنها بپیوندند، پذیرفتن شکست به عنوان وسیله ای برای بهبود، و انتظار این را داشته باشند که هرکس دیگه ای نیز این کار را انجام و یا به آنها روحیه بدهد.

این همچنین به معنای تعهد به ایفای نقش فعال در بهبود جهان است که تنها درصورتی امکان پذیر است که همه به همان طوری که جهان طراحی شده است دسترسی داشته باشند. در جهان همواره کلی Source Code وجود داره که به شیوه فکر ما و رفتار ما جهت می دهد. ما بر این اعتقاد داریم که این کدها باید باز و در دسترس  عموم مردم باشد، به این ترتیب همه ی انسان ها می توانند در بهتر شدن آن سهیم باشند. متن باز (Open Source) بودن میتواند روی همه چی از جمله تحصیل کردن، علم ، دولت، کارخانه ها، سلامتی و… تاثیر بگذارد. برای همین ما باور داریم که Open Source بودن بهترین حالت ممکن است.

هر چیزی زیباتر و بهتر می شود وقتی که آنها را به اشتراک بگذاریم

مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا